Thiết kế web miễn
Thượng đỉnh G20: Tổng thống Trump chống lại cả thế giới?

Thượng đỉnh G20: Tổng thống Trump chống lại cả thế giới?


Thượng đỉnh G20 năm nay có thể là thời điểm để các nước quyết định “vượt mặt” Mỹ để đạt thỏa thuận về một số vấn đề toàn cầu khi chính quyền Tổng thống Trump đang dãn dần khỏi những liên kết quốc tế.

trump1
Tổng thống Mỹ Donald Trump. 

Hội nghị thượng đỉnh nhóm các nền kinh tế lớn (G20) diễn ra trong hai ngày 7 và 8/7 ở thành phố cảng ​Hamburg phía bắc của Đức.

Sau hai ngày thảo luận cùng một số cuộc đàm phám, các nhà lãnh đạo thuộc những nền kinh tế phát triển và mới nổi sẽ đưa ra tuyên bố chung, trong đó thống nhất các vấn đề từ định chế tài chính, cải cách thuế cho tới phát triển kinh tế và thương mại quốc tế.

Các nhà lãnh đạo có thể hoặc không thể làm theo những cam kết đó khi họ trở về nhà. Tuy nhiên, thông thường, tại hội nghị G20, sự nhận thức về các giá trị chung là điều quan trọng nhất.

Tính kịch tại G20

Đức, hiện nắm giữ ghế chủ tịch luân phiên G20, đã chọn chủ đề cho hội nghị năm nay là “Hình thành thế giới kết nối”. Tuy nhiên, cuộc họp diễn ra trong thời điểm mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương phủ đầy chông gai. Thực tế, tương lai của sự kết nối, tự do quốc tế do Mỹ và các đồng minh duy trì trong hơn 7 thập kỷ qua dường như ngày càng trở nên mong manh.

Việc chính quyền mới của Mỹ rút khỏi Hiệp định chống biến đổi khí hậu Paris, công kích thương mại tự do và bảo vệ chủ nghĩa bảo hộ có thể là thước đo sự kịch tính và bất định trong quá trình kết nối chung tại Thượng đỉnh G20 năm nay.

Giới quan sát đặt câu hỏi liệu cuộc gặp năm nay có trở thành thời điểm để các nước quyết định “vượt mặt” Mỹ nhằm đạt thỏa thuận liên quan tới một số vấn đề toàn cầu hay không?

Các chủ đề dự kiến gây tranh cãi nhiều nhất trong chương trình nghị sự có thể gồm: nạn di cư, dòng người tị nạn, sự phát triển bền vững, y tế công cộng và hoạt động chống khủng bố, thương mại quốc tế và biến đổi khí hậu.

g20
Hội nghị thượng đỉnh G20 năm 2017 dự kiến diễn ra với nhiều nội dung quan trọng. Ảnh: Reuters

Phương châm “Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Trump “xung đột” với quan điểm của Thủ tướng Đức Angela Merkel. Cuối tháng 6, bà Merkel phát biểu trước Quốc hội Đức: “Những ai cho rằng vấn đề của thế giới có thể được giải quyết bằng chủ nghĩa biệt lập hay chủ nghĩa bảo hộ là cách nghĩ rất sai lầm”.

Ông Trump nhiều lần phản đối các hiệp định thương mại của Mỹ khi cho rằng chúng gây bất lợi cho lao động Mỹ. Trong tuần đầu tiên sau lễ nhậm chức, ông đã rút Mỹ khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) – thỏa thuận thương mại lớn nhất trong lịch sử khu vực.

Ông Trump cũng dọa rút Mỹ khỏi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và Hiệp định thương mại tự do với Hàn Quốc.

Ông chủ Nhà Trắng phàn nàn về cán cân thương mại Mỹ, gồm cả với các nước đồng minh thân cận như Đức. Ông Trump còn muốn áp thuế nhập khẩu thép – động thái mà nhiều nhà lãnh đạo thế giới không áp dụng.

Ngược lại, Liên minh châu Âu (EU) đã ký một Hiệp định thương mại với Canada vào tháng 10/2016 và công bố một thỏa thuận thương mại với Nhật Bản vào ngày 6/6 vừa qua. Các hiệp định này thể hiện cam kết của châu Âu và đối tác đối với chủ nghịa quốc tế, trái ngược hẳn với quan điểm biệt lập phát đi từ Nhà Trắng.

Ông Trump, người từng gọi biến đổi khí hậu là “trò lừa bịp”, cũng không đồng quan điểm về vấn đề môi trường với các nền kinh tế tiên tiến khác. Quyết định rút Mỹ khỏi thỏa thuận khí hậu Paris của Trump đối mặt với rất nhiều chỉ trích.

Tổng thống Mỹ gợi ý rằng ông sẵn sàng đàm phán hiệp định khí hậu mới, nhưng Thủ tướng Đức Merkel nhấn mạnh Hiệp định Paris là “không thể đảo ngược”.

Các nhà lãnh đạo châu Âu muốn 19 nước khác cũng tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20 lần này tái khẳng định cam kết của họ trong việc đạt các mục tiêu giảm khí carbon, vấn đề được nêu trong thỏa thuận Paris, để làm rõ sự cô lập của Mỹ trong vấn đề này.

Trump – Putin gặp nhau

Ngoài chương trình nghị sự chính thức, một số cuộc họp giữa các nhà lãnh đạo thế giới dự kiến diễn ra bên lề hội nghị thượng đỉnh.

Lần đầu tiên kể từ khi nhậm chức vào tháng 1, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gặp người đồng cấp Nga Vladimir Putin.

Cuộc gặp diễn ra trong giai đoạn phức tạp khi Mỹ đang tiến hành ít nhất 3 cuộc điều tra xem liệu Nga có can thiệp vào bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 hay không, cũng như có sự thông đồng giữa cộng sự của ông Trump và quan chức Nga hay không.

Ông Trump và Putin có thể không bàn về những câu hỏi như vậy. Lãnh đạo Mỹ có lẽ sẽ tìm cách thảo luận về cuộc nội chiến Syria, những cáo buộc về việc lực lượng của Tổng thống Bashar al-Assad sử dụng vũ khí hóa học, hay đề cập tới việc thành lập các vùng an toàn và sự hợp tác Nga – Mỹ trong cuộc chiến chống Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Ông Trump cũng sẽ gặp riêng các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản để giải quyết tình hình căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên trong bối cảnh Bình Nhưỡng tuyên bố thử thành công tên lửa đạn đạo liên lục địa vào ngày 4/7.

Các cuộc thảo luận của Mỹ với lãnh đạo Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ tập trung vào hoạt động của hệ thống phòng thủ tên lửa, áp đặt biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Bình Nhưỡng và các cuộc tập trận chung ngoài khơi bán đảo Triều Tiên.

Châu Âu đi đầu

eu_xbox_ejup
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk. Ảnh:: Reuters

Kể từ khi ông Trump nắm quyền, Mỹ không chỉ rút khỏi thỏa thuận toàn cầu về biến đổi khí hậu và thay đổi chính sách thương mại tồn tại suốt hàng thập kỷ qua, mà còn rút khỏi chủ nghĩa đa phương và chủ nghĩa quốc tế nói chung.

Dù khẳng định tầm quan trọng của NATO trong một bài phát biểu tại Ba Lan hôm 6/7, ông Trump lại hoài nghi liệu phương Tây có “muốn sống sót” trong giai đoạn khủng bố Hồi giáo cực đoan hoành hành như hiện nay.

Việc ngày càng có nhiều nghi ngờ về vị trí “đầu tàu” của Mỹ, Trung Quốc và EU tạm thời đóng vai trò lớn hơn trên trường quốc tế.

Tại cuộc họp thường niên của diễn đàn kinh tế thế giới năm nay tại Davos (Thụy Sĩ), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đưa ra biện pháp bảo vệ thương mại tự do.

Trung Quốc, quốc gia sẵn sàng hoàn thành vượt quá mục tiêu giảm phát thải khí carbon mà họ đặt ra trong Hiệp định Paris, mô tả việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận khí hậu là “sự thất bại toàn cầu”.

Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn chưa chuẩn bị để đảm nhận vai trò lãnh đạo toàn cầu. Quốc gia này cũng chưa đáp ứng được các nguyên tắc hiện nay của trật tự quốc tế tự do, bao gồm dân chủ, nhân quyền và pháp quyền.

Do đó, EU “nghiễm nhiên” trở thành người bảo vệ quan trọng của chủ nghĩa quốc tế tự do. Tại cuộc họp với lãnh đạo EU hôm 29/6, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk xác nhận, “Châu Âu có trách nhiệm hơn ở cấp độ quốc tế giữa bối cảnh hỗn loạn như hiện nay”.

Vào ngày 5/7, ông Tusk và Jean-Claude Juncker, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, gọi EU là “điểm tham chiếu toàn cầu” cho mọi tiêu chí, tù nền dân chủ tự do đến cuộc chiến chống đói nghèo và khủng bố.

Kể từ lần đầu diễn ra vào năm 2008, Hội nghị thượng đỉnh G20 đã đề ra mục đích tăng cường cam kết của các nước thành viên về cơ chế hợp tác đa phương và các tổ chức quốc tế.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump đang có những động thái cho thấy Mỹ ưu tiên phối hợp bên ngoài cầu trúc toàn cầu. Việc ông lên nắm quyền lãnh đạo Mỹ đặt ra câu hỏi: Liệu chủ nghĩa quốc tế tự do có thể tồn tại nếu thiếu sự lãnh đạo của Mỹ?

ĐIỂM NÓNG TUẦN

TIN TỨC TRONG NGÀY